Met moeder en zus in Volendam (2008)

Zijn er nog mensen die een oude foto in een familiealbum hebben van Indische familieleden in Volendams kostuum? Ik zou het geweldig vinden om daar een digitale versie van te ontvangen en er een mooi artikel over maken. Foto’s kunt u mailen naar mail @ kirstenvos.nl. Graag erbij vermelden wat de naam van de geportretteerde familie is en uit welk jaar de foto stamt, als u over die informatie beschikt.

Lees meer op KirstenVos.nl>>

Afscheid van sociëteit Modderlust in Soerabaja, voormalige thuisbasis van de Koninklijke Marine in Indonesië (Vrije Pers, 1951).

In 2007 heb ik  de studie Media & Journalistiek (Erasmus Universiteit Rotterdam) afgerond met een krantenonderzoek.  Centraal in dit onderzoek stond de vraag ‘Wat lazen Indische Nederlanders in Indonesië over het vertrek naar Nederland?’. Het verhaal over de aankomst in Nederland kende ik al, dankzij de vele verhalen, publicaties en onderzoeken. Ik wist echter niet welke verwachting hierover gangbaar was onder Indische Nederlanders in Indonesië. Lazen zij in kranten zoals de Nieuwsgier, het Soerabajaasch Handelsblad en de Vrije Pers, over de contractpensions, de kledingpakketten of de terugbetaalregeling? Met andere woorden, wat was ‘het’ verhaal van het vertrek?

De lezing bestaat uit een compilatie van de verhalen die ik in de kranten heb aangetroffen. Zo ontdekte ik bijvoorbeeld dat de kranten veel schreven over het vertrek van toonaangevende inwoners van Jakarta en Surabaya, zoals Paatje Versteegh en de voetballer ‘Blackie’ Hersmis. De journalisten maakten met warme woorden en persoonlijke groeten duidelijk dat deze mensen gemist zouden worden door de achterblijvers in Jakarta en Surabaya. Deze warme verhalen stonden in schril contrast met de berichten uit Nederland over het toelaten van Indo-Europeanen. Zij waren ‘oosterse Nederlanders’  die het niet zouden redden in Nederland. Deze verhalen gaven uiting aan verschillende opvattingen over sociale ongelijkheid in de Indische wereld.

U kunt mijn scriptie alvast doorbladeren  door deze in zijn geheel (pdf, 1,5 mb) te downloaden.

Deze zomer ga ik twee weken naar Vancouver, Canada, om familie op te zoeken die in de jaren ’50 geëmigreerd zijn, na eerst Indonesië voor Nederland te hebben verruild.

Ik ben op zoek naar Canadese Indo’s (“Canindo’s”) die in die regio wonen en willen vertellen hoe zij aankijken tegen hun Indische wortels, hun tijd in Nederland, hun redenen om te emigreren en hun leven in Canada als Indische Nederlander. Mensen die hier interesse voor hebben, nodig ik uit mij een berichtje te sturen, dan neem ik contact met ze op. ]]> http://indietabeh.kirstenvos.nl/?feed=rss2&p=83 6 http://indietabeh.kirstenvos.nl/?p=78 http://indietabeh.kirstenvos.nl/?p=78#comments Thu, 21 May 2009 22:27:12 +0000 Kirsten http://indietabeh.kirstenvos.nl/?p=78

Grace Ondaatje (met strik) aan boord van de Johan van Oldenbarnevelt

Op zaterdag 23 mei a.s. vertellen Harro Hekker (1938), Wouter Muller (1947) en Grace Ondaatje (1950) hoe zij als kind de reis van Indonesie naar Nederland hebben ervaren. Het gesprek vindt plaats van 12.45 uur – 13.30 uur in het Bibit-theater van de Tong-Tong Fair (Malieveld, Den Haag).

Aan de hand van een filmfragment van de documentaire Contractpensions, en foto’s en verhalen van andere Indische Nederlanders halen zij in gesprek met Kirsten Vos herinneringen op, zoals het feest van Neptunus, de aankomst in Port Said en de herhaaldelijke rampoefeningen. Wouter Muller zal het gesprek muzikaal omlijsten met twee nummers over het vertrek uit Indonesië. 

Kinderen aan boord van een repatriëringsschip. 23 mei 2009, 12.45 – 13.30 uur, Bibit-theater Tong Tong Fair

23 mei 2009. Leven als kind aan boord van een repatriëringsschip. 
Vermoedelijk tijdstip: 13.00 uur. Kirsten treedt bij dit item op als gespreksleider en is nog op zoek naar gasten.

30 mei 2009. Les over de repatriëring in het kader van de Indische School.
Vermoedelijk tijdstip: 19.00 uur.  Kirsten zal een les verzorgen over de periode 1946-1968, toen ruim 300.000 Indische Nederlanders naar Nederland kwamen.

31 mei 2009. Tjalie Robinson.
Vermoedelijk tijdstip: 16.00 uur. Kirsten zal een van de panelleden zijn. Voor de weblog Indisch 3.0 recenseerde zij de biografie van Wim Willems over Tjalie Robinson.

De Tong Tong Fair is het grootste Euraziatische festival ter wereld.

Weet u iemand die nog duidelijke herinneringen heeft aan de reis naar Nederland? Die zich nog herinneren hoe het leven aan boord voor kinderen was? Wellicht heeft deze persoon bijvoorbeeld op het kinderdek gespeeld? Mensen die niet ouder waren dan circa 12 jaar toen zij naar Nederland kwamen en over hun herinneringen willen vertellen, vraag ik een mail te sturen naar mail @ kirstenvos.nl, ik neem dan snel contact met ze op.

Daarnaast ben ik op zoek naar mensen die een rol hadden in het opvangen van kinderen aan boord. Was er bijvoorbeeld een activiteitenprogramma voor kinderen en had u daar een rol in? Mail mij vooral, dan neem ik snel contact met u op.

Het programma komt overeen met hetgeen op 16 maart 2008 werd aangeboden in de volledig uitverkochte Kumpulan. De dag is gericht op mensen met belangstelling voor de historie en cultuur van het voormalige Nederlands-Indië en het huidige Indonesië. Een Indisch buffet en bezoek aan het museum Bronbeek zijn inbegrepen.

De bijeenkomst op 12 oktober is de eerste in een nieuwe reeks culturele zondagen op Bronbeek. De volgende zijn op 16 november 2008, en op 25 januari, 22 februari en 22 maart 2009.

Repatriëring
Vanaf 1945 kwamen vele Indo’s, Indische Nederlanders en Nederlanders vanuit het voormalige Nederlands-Indië naar het voor velen van hen onbekende moederland. De Nederlandse regering wist niet meteen raad met de vluchtelingen en bood hen onderdak in contractpensions of bij particulieren.
De Indische en Nederlands-Indische gezinnen voelden zich vaak onbegrepen door de autoriteiten, maar assimileerden zwijgend. Ondanks of dankzij de tegenwerking die ze ondervonden zijn de repatrianten nu de best geïntegreerde minderheid in Nederland.

Programma
Wim Willems en Kirsten Vos zullen aspecten van de repatriëring uit Nederlands Indië aan de orde stellen. Hetty Naaijkens-Retel-Helmrich toont haar documentaire film ‘Contractpensions’ van Scarabeefilms en wordt voorafgaand geïnterviewd.

Wim Willems (1951) is hoogleraar Sociale Geschiedenis. Hij heeft een reeks studies over de Indische naoorlogse geschiedenis op zijn naam staan. Zijn standaardwerk op dit gebied is ‘De uittocht uit Indië 1945-1995’ (2001). In oktober 2008 verschijnt zijn grote biografie over de enige echte Indoschrijver van Nederland, Tjalie Robinson. In zijn lezing ‘Didi in in Holland. De eerste impressies van een Indischgast’ zal het gaan om een analyse van de krantenstukken die Tjalie Robinson midden jaren vijftig schreef over zijn eerste ervaringen met het land van zijn vader.

Kirsten Vos (1977) studeerde in 2007 voor de deeltijdstudie Media en Journalistiek aan de Erasmus Universiteit Rotterdam af op de scriptie Indië Tabeh; daarin onderzocht zij de berichtgeving over de repatriëring in Nederlandstalige kranten in Indonesië. Ze publiceerde artikelen voor Indischhistorisch.nl en Moesson en schrijft columns voor Archipel magazine. Momenteel is ze communicatieadviseur bij het Ministerie van VROM. In haar lezing ‘Het echte vaderland van de Indische gemeenschap’ gaat Kirsten Vos in op het afscheid dat Indische Nederlanders in Indonesië van repatrianten namen en de verwachtingen die beiden hadden van het toekomstige leven in Nederland. Ook schetst zij het karakter van ‘de’ Indische Nederlander, zoals dat in de kranten naar voren kwam. Vos staat vooral stil bij de verschillende opvattingen in Indische gemeenschappen in Indonesië over hun werkelijke vaderland.

Hetty Naaijkens–Retel Helmrich (1955) richtte Scarabee Films op. In 2004 ontving ze van het Netwerk MediaVrouwen de Martha Heringbroche, de tweejaarlijkse prijs voor een vooraanstaande mediavrouw die zich inzet voor vrouwen in de media. Een belangrijke invloed op haar visie als filmmaker en producent is de rijke variatie aan culturen waarmee ze in aanraking is gekomen. Recentelijk produceerde zij de documentaires De stand van de zon en De stand van de maan, waarbij haar broer Leonard Retel Helmrich de regie had. Veel Scarabee producties hebben binnen- en buitenlandse prijzen gewonnen waaronder de Prix Europa, de Joris Yvens Award en de World Cinema Award op het Sundance filmfestival.

Tijd
ontvangst 10.00 uur, aanvang 11.00 uur, afsluiting 15.00 uur

Plaats
Reünie- en Congrescentrum Kumpulan, Landgoed Bronbeek, Velperweg 147 Arnhem.

Voorinschrijving tot 4 oktober 2008
Er is geen kaartverkoop ter plaatse. Inschrijven voor het dagprogramma à € 22,50 kan uitsluitend met een formulier, op aanvraag bij mw. N. Bosman per telefoon (026) 376 35 78 (maandag, dinsdag, donderdag) of: kumpulan_bronbeek_evenementen@yahoo.com Inschrijving kan tot 4 oktober. Annuleren leidt niet tot teruggave. Er zijn maximaal 250 plaatsen beschikbaar.

Organisatie
In handen van de Stichting Klein Bronbeek en de Werkgroep Indisch Erfgoed Apeldoorn i.s.m. het Koninklijk Tehuis voor Oud-Militairen en Museum Bronbeek.

De zaal zat vol mensen die zelf repatrianten waren, in mindere mate waren er mensen bij die niets van het onderwerp af wisten. Dat maakte het erg spannend: in de zaal zaten de mensen over wie ik ging vertellen.

De les was erg leuk om te geven. Vermakelijk was dat van alle aanwezigen mijn moeder de eerste was die een vraag stelde, en ook nog over het meest ingewikkelde onderdeel van de repatriëring, namelijk het vraagstuk van het Nederlandse staatsburgerschap.

De les geven was bovendien dankbaar, omdat ik herkenning voelde bij de mensen in de zaal en dat ook terughoorde in de reacties en vragen. Ik kijk met een goed gevoel terug op deze ‘geschiedenisles’.

Geïnteresseerden kunnen de presentatie downloaden die ik daar gegeven heb.

Foto: Ulrike de Wreede

De repatriëring – Kirsten Vos
50e Pasar Malam Besar, De Indische School
21 mei 2008, 19.00 – 19.45 uur Bibit-theater

Vanmiddag heb ik op Bronbeek een lezing gegeven over mijn onderzoek naar de repatriëring op uitnodiging van Indisch Erfgoed Apeldoorn (IEA). Ondanks mijn baan, was het niet eenvoudig om uit 163 pagina’s aan materiaal, de bijlagen niet meegerekend, te kiezen wat ik vandaag zou gaan vertellen.

Om mijn lezing uiteindelijk te kunnen schrijven, heb ik mezelf de klassieke vraag gesteld: wat wil ik de bezoekers in elk geval meegeven? Wat voor mij de meest verrassende uitkomst van mijn onderzoek was, was dat er meerdere visies waren over het toekomstige vaderland van Indische Nederlanders. Die constatering heeft mijn beeld van de repatriëring zodanig veranderd, dat ik ervoor koos deze conclusie, maar ook mijn eigen verandering in denkbeelden als rode draad voor de lezing te gebruiken.

Tijdens de lezing zelf was ik in het begin wat zenuwachtig. Na mijn aanvankelijke onwennigheid met de microfoon, de pagina’s tekst én de Powerpoint, liep mijn verhaal lekker en durfde ik zowaar af en toe af te wijken van de tekst die ik voorbereid had.

Als ik af mag gaan op de reacties die mij vandaag bereikt hebben, durf ik te zeggen dat deze eerste keer me goed af gegaan is. Mochten er overigens mensen zijn die suggesties hebben ter verbetering, of andere vormen van kritiek, dan hoor ik dat graag.

De sfeer was ontzettend leuk, we hebben nog een verre neef opgeduikeld (dat krijg je met al die Indo’s bij elkaar), ik heb veel mensen ontmoet die ik via internet kende en weer heel veel nieuwe verhalen gehoord over de komst naar Nederland en het vertrek uit Indonesië. Het was dus gewoon heel erg inspirerend vanmiddag, mede dankzij de lezing van Wim Willems en het interview met Hetty Naaijkens & de preview van haar documentaire Contractpensions.

De themamiddag van vandaag was onverwacht snel uitverkocht. Ruim 100 mensen hebben de middag niet kunnen bezoeken wegens overweldigende belangstelling. Daarom heeft IEA besloten deze themamiddag nogmaals te programmeren, en wel op 12 oktober a.s. Ik zal hier mijn medewerking aan verlenen. Daarnaast zal ik tijdens de Pasar Malam Besar aanwezig zijn, ofwel om een ‘les’ te geven op de Indische School, ofwel om een lezing te geven in het Bibit-theater.